Tổng quan
Xẹp đốt sống là những vết nứt nhỏ hoặc gãy xương ở đốt sống (xương tạo nên cột sống). Các vết nứt này xảy ra ở thân đốt sống, phần dày, tròn ở phía trước mỗi đốt sống. Các vết nứt ở xương khiến cột sống yếu đi và sụp xuống. Theo thời gian, những vết nứt này có thể ảnh hưởng đến tư thế của bạn .
Xẹp đốt sống có thể xảy ra ở bất kỳ phần nào của cột sống, nhưng thường xảy ra ở cột sống ngực (phần giữa). Loãng xương là nguyên nhân phổ biến gây ra xẹp đốt sống, bên cạnh chấn thương (như sau tai nạn) hoặc khối u làm yếu xương.
Triệu chứng
Các triệu chứng của xẹp đốt sống có thể bao gồm:
- Đau lưng đột ngột (cơn đau có thể giảm khi nghỉ ngơi và trở nên tồi tệ hơn khi bạn di chuyển).
- Khả năng vận động và linh hoạt hạn chế (khó đứng, đi bộ, cúi hoặc xoay người).
- Cảm giác ngứa ran hoặc tê ở lưng ( chèn ép dây thần kinh ).
- Đau ở vị trí xẹp.
- Yếu cơ hoặc co thắt cơ .
Nguyên nhân
Áp lực lên hoặc chống lại các đốt sống ở cột sống có thể khiến xương cột sống bị gãy và sụp. Một số nguyên nhân phổ biến nhất gây gãy xương nén bao gồm:
- Loãng xương : Xương của bạn tự nhiên yếu đi theo tuổi tác. Xương yếu đi dễ bị gãy hơn. Gãy xương do loãng xương nghiêm trọng có thể xảy ra khi thực hiện các hoạt động hàng ngày như ra khỏi xe, hắt hơi, ho hoặc xoay người đột ngột.
- Chấn thương hoặc tai nạn : Có thể bao gồm té ngã, tai nạn xe hơi hoặc các loại chấn thương vật lý khác.
- Ung thư : Khối u ung thư có thể di căn đến cột sống, làm yếu đốt sống và khiến xương bị gãy..
Các yếu tố nguy cơ
Các yếu tố có thể làm tăng nguy cơ xẹp đốt sống bao gồm:
- Là phụ nữ và đã trải qua thời kỳ mãn kinh .
- Có tình trạng ảnh hưởng đến sức mạnh của xương.
- Từ 50 tuổi trở lên.
- Đã từng bị gãy xương nén trước đó.
Các nghiên cứu cho thấy ước tính có khoảng 40% đến 50% số người từ 80 tuổi trở lên đã từng bị xẹp đốt sống
Biến chứng
- Cột sống cong về phía trước với hình dáng gù lưng ( kyphosis ).
- Có vấn đề về kiểm soát bàng quang hoặc ruột .
- Đau mãn tính (kéo dài) .
- Các vết gãy trong tương lai.
Chẩn đoán
Để chẩn đoán Xẹp đốt sống, bác sĩ sẽ yêu cầu bạn khám sức khỏe tổng quát để tìm hiểu thêm về các triệu chứng của bạn. Trong quá trình khám, bác sĩ sẽ:
- Kiểm tra sự thẳng hàng của cột sống, chiều cao và tư thế của bạn.
- Nhẹ nhàng ấn vào các vùng khác nhau trên lưng để xác định nguồn gốc của cơn đau.
- Tìm kiếm các dấu hiệu tổn thương thần kinh, có thể bao gồm tê, ngứa ran hoặc yếu cơ.
Chẩn đoán hình ảnh
- Chụp X-quang cột sống, chụp CT hoặc chụp MRI để hiển thị hình ảnh cột sống và tìm kiếm các vết gãy và chấn thương khác.
- Quét hấp thụ tia X năng lượng kép (DEXA) , là một loại X-quang đặc biệt dùng để đo tình trạng mất xương (kiểm tra mật độ xương).
Điều trị
Điều trị xẹp đốt sống tập trung vào:
- Giảm đau.
- Ổn định xương ở cột sống của bạn.
- Ngăn ngừa gãy xương tiếp theo.
Tùy thuộc vào loại và mức độ nghiêm trọng của gãy xương, phương pháp điều trị có thể bao gồm:
- Thuốc giảm đau : Bác sĩ có thể đề nghị dùng thuốc kháng viêm không steroid (NSAID) không kê đơn . Hoặc họ có thể kê đơn thuốc giãn cơ hoặc thuốc kê đơn. Hãy tuân thủ cẩn thận hướng dẫn của bác sĩ khi dùng các loại thuốc này.
- Nẹp : Một loại nẹp lưng đặc biệt có thể hỗ trợ đốt sống của bạn. Nó cũng có thể giảm đau bằng cách hạn chế cử động cột sống. Bạn có thể cần đeo nẹp từ bốn đến 12 tuần.
- Thuốc giúp xương chắc khỏe : Thuốc bisphosphonate có thể làm chậm quá trình mất xương, ổn định xương và ngăn ngừa gãy xương nếu bạn bị loãng xương.
- Vật lý trị liệu : Chuyên gia vật lý trị liệu sẽ hướng dẫn bạn các bài tập kéo giãn và tập thể dục để tăng cường sức mạnh cho các cơ xung quanh cột sống.
- Phẫu thuật ( Tạo hình đốt sống bằng xi măng sinh học ) : Đây là những thủ thuật ngoại trú ít xâm lấn giúp ổn định và hỗ trợ đốt sống của bạn bằng xi măng sinh học
Phòng ngừa
Bạn không thể ngăn ngừa mọi nguyên nhân gây xẹp đốt sống.
Một trong những nguyên nhân phổ biến nhất là loãng xương. Để giảm nguy cơ gãy xương nén liên quan đến loãng xương, bạn nên:
- Bảo vệ bản thân khỏi chấn thương và tai nạn (như loại bỏ nguy cơ vấp ngã và thắt dây an toàn).
- Ăn uống cân bằng và bổ sung đủ vitamin D và canxi để xương chắc khỏe.
- Bỏ thuốc lá và các sản phẩm thuốc lá khác vì nicotine làm xương yếu đi.
- Hãy đến gặp bác sĩ để kiểm tra sức khỏe định kỳ và dùng thuốc theo chỉ định để làm chậm quá trình mất xương nếu bạn có nguy cơ bị loãng xương.
