Vẹo cột sống nên tập môn gì để giúp trẻ cải thiện độ cong và lấy lại vóc dáng cân đối? Đây là nỗi trăn trở lớn của nhiều bậc phụ huynh khi chứng kiến con mình phải đối mặt với sự tự ti ngoại hình cùng những cơn đau mỏi âm ỉ trong sinh hoạt hằng ngày. Thay vì lo lắng, việc chủ động cho con tập luyện khoa học chính là chìa khóa vàng giúp hệ xương khớp phục hồi khỏe mạnh.
Hãy cùng bắt đầu hành trình này với những lời khuyên được trích từ cuốn sách “Phục hồi chức năng vẹo cột sống” của GS.TS.BS Phạm Văn Minh – tác giả cuốn sách kiêm Chủ tịch Hội đồng chuyên môn Thời Đại Xanh.
3 quy tắc vàng khi chọn bộ môn tập luyện cho trẻ vẹo cột sống
Trong cuốn sách của mình, GS.TS.BS Phạm Văn Minh nhấn mạnh rằng thể thao là sự bổ sung cần thiết để làm mạnh cơ và tạo sự năng động cho trẻ vị thành niên. Tuy nhiên, để việc tập luyện đạt hiệu quả và an toàn, phụ huynh cần đặc biệt tuân thủ 3 quy tắc quan trọng sau:
- Tránh chơi thể thao quá mức: Tập luyện sai cường độ hoặc quá sức có thể làm tăng áp lực lên các đốt sống, khiến tình trạng vẹo trở nên nghiêm trọng hơn.
- Khuyến khích các hoạt động thể thao phối hợp: Nên cho trẻ tập nhiều môn thể thao khác nhau để bổ trợ qua lại. Điều này giúp phát triển toàn diện các đặc điểm tâm sinh lý và các nhóm cơ đối xứng của trẻ.
- Tuân thủ lộ trình sử dụng áo nẹp: Nếu trẻ đang trong giai đoạn điều trị bảo tồn, ban đầu cần chơi thể thao với áo nẹp nắn chỉnh, sau một thời gian thích nghi và có sự chỉ định của bác sĩ mới chuyển sang chơi thể thao mà không mặc áo nẹp.
Trẻ bị vẹo cột sống nên tập môn gì để phục hồi tốt nhất?
Theo các nghiên cứu lâm sàng được Giáo sư Phạm Văn Minh đúc kết, một số bộ môn thể thao có thể hỗ trợ cải thiện tư thế, tăng cường sức mạnh cơ và góp phần duy trì sự cân bằng của cột sống ở trẻ.
Bơi lội – Giảm áp lực lên cột sống
Bơi lội là môn thể thao thân thiện với hệ cơ xương khớp. Trong môi trường nước, cơ thể được nâng đỡ, giúp giảm áp lực lên đốt sống và đĩa đệm. Các động tác sải tay, vươn người khi bơi hỗ trợ kéo giãn cột sống tự nhiên, tăng độ linh hoạt và góp phần cải thiện các đường cong vẹo mức độ nhẹ.
Vẹo cột sống có nên tập Pilates?
Câu trả lời là có. Pilates tập trung vào nhóm cơ lõi (core) gồm cơ bụng, cơ lưng và cơ vùng chậu. Với trẻ bị vẹo cột sống, các nhóm cơ hai bên thân thường mất cân bằng. Pilates giúp cải thiện nhận thức tư thế, kéo giãn nhóm cơ căng cứng và tăng cường nhóm cơ yếu, từ đó hỗ trợ duy trì trục cột sống ổn định hơn.
Thể dục dụng cụ – Tăng độ linh hoạt và khả năng kiểm soát tư thế
Các bài tập thể dục dụng cụ phù hợp giúp tăng độ linh hoạt của cơ, dây chằng và khớp. Đồng thời, việc kết hợp các động tác kéo giãn và giữ thăng bằng giúp trẻ nâng cao khả năng kiểm soát tư thế, hạn chế các thói quen vận động làm tăng nguy cơ tiến triển cong vẹo cột sống.
Xem thêm: Bên cạnh các bộ môn thể thao trên, ba mẹ có thể tham khảo hướng dẫn từ Thời Đại Xanh để phối hợp cho con thực hiện bài tập cong vẹo cột sống tại nhà đơn giản, giúp tăng tốc độ phục hồi cột sống.
Chăm sóc toàn diện: Tư thế sinh hoạt đúng cách cho trẻ vẹo cột sống
Tập luyện chỉ chiếm một phần nhỏ trong ngày, trong khi phần lớn thời gian trẻ dành cho việc học tập, sinh hoạt và nghỉ ngơi. Vì vậy, duy trì tư thế đúng trong các hoạt động hằng ngày đóng vai trò quan trọng trong việc phòng ngừa và hạn chế nguy cơ tiến triển cong vẹo cột sống.
1. Tư thế đứng cân bằng
- Tư thế đúng: Hai bàn chân tiếp xúc hoàn toàn với mặt đất để phân phối đều trọng lượng cơ thể. Giữ lưng thẳng, đầu và cổ thẳng trục với lưng, mắt nhìn thẳng về phía trước.
- Tư thế cần tránh: Tuyệt đối tránh thói quen đứng dồn lực về một bên chân, đầu chúi về phía trước làm phẳng lưng, hoặc vai cong gù gây võng lưng.
2. Tư thế ngồi cho người vẹo cột sống
- Tư thế đúng: Hai bàn chân đặt phẳng trên mặt sàn. Đầu gối và hông giữ vuông góc 90 độ với thân người. Lưng thẳng, tựa nhẹ vào lưng ghế (có thể chêm thêm gối mỏng ở thắt lưng để hỗ trợ). Mắt cách sách hoặc màn hình từ 25 – 30cm.
- Tư thế cần tránh: Không ngồi bắt chéo chân, tì ngực vào cạnh bàn hoặc nằm bò ra bàn học.
3. Tư thế nằm cho người vẹo cột sống giúp bảo vệ trục lưng
- Nằm ngửa (Tốt nhất): Giữ thẳng trục đầu – cổ – thân – chân. Nên sử dụng gối mỏng hoặc không gối đầu quá cao, đồng thời đặt thêm một chiếc gối nhỏ dưới khoeo chân để giải tỏa áp lực cho thắt lưng. Tránh tuyệt đối tư thế nằm ngửa vẹo vặn, sai trục.
- Nằm nghiêng: Chân dưới co nhẹ gối và hơi đưa về phía trước. Chân trên gác thoải mái trên một chiếc gối ôm mỏng để giữ cho hông, xương chậu và cột sống luôn nằm trên một đường thẳng.
Để đạt hiệu quả tốt trong hỗ trợ điều trị cong vẹo cột sống, trẻ cần kết hợp tập luyện phù hợp với việc duy trì tư thế đúng trong sinh hoạt hằng ngày. Tuy nhiên, mỗi trường hợp có mức độ và đặc điểm đường cong cột sống khác nhau nên cần được đánh giá và xây dựng chương trình can thiệp riêng.
Nếu phát hiện trẻ có dấu hiệu cong vẹo cột sống hoặc muốn được tư vấn phác đồ tập luyện phù hợp, gia đình nên đưa trẻ thăm khám sớm với chuyên gia. Đặt lịch khám cùng Đội ngũ Giáo sư, Bác sĩ tại Thời Đại Xanh để được đánh giá chính xác và xây dựng lộ trình phục hồi chức năng cá thể hóa cho trẻ.
* Bài viết được tham khảo kiến thức chuyên môn từ sách “Phục hồi chức năng vẹo cột sống” của GS.TS.BS Phạm Văn Minh – Chủ tịch Hội đồng Chuyên môn Thời Đại Xanh và được cố vấn chuyên môn bởi BS.CKI Trần Quang Chí – Chuyên khoa Phục hồi chức năng Trung Tâm Xương Khớp Thời Đại Xanh.
