Nhìn thấy dáng lưng con bất thường, câu hỏi đầu tiên của các bậc phụ huynh là liệu vẹo cột sống có tự khỏi được không khi cơ thể trưởng thành. Cùng với đó là vết gợn tâm lý: bệnh lý này có phải do di truyền? Để trả lời những câu hỏi này, cần nhìn nhận vẹo cột sống dựa trên các bằng chứng y khoa thay vì những quan niệm phổ biến chưa được kiểm chứng, hãy cùng Thời Đại Xanh tìm hiểu qua bài viết dưới đây.
Vẹo cột sống có di truyền không? Các bằng chứng lâm sàng
Mặc dù nguyên nhân chính xác của vẹo cột sống vô căn vẫn chưa được xác định, nhiều nghiên cứu cho thấy yếu tố di truyền có vai trò nhất định trong sự hình thành và tiến triển của bệnh.
Các nhà khoa học nhận thấy vẹo cột sống vô căn thường xuất hiện ở nhiều thành viên trong cùng một gia đình. Nghiên cứu của Risenborough và Wynne-Davies trên 207 bệnh nhân cho thấy khoảng 11% người thân bậc một (cha mẹ, anh chị em ruột hoặc con cái) của người mắc bệnh cũng bị vẹo cột sống.
Một nghiên cứu khác trên gần 7.900 trẻ em ghi nhận tỷ lệ vẹo cột sống trong cộng đồng chỉ khoảng 0,18%. Tuy nhiên, ở những người có người thân mắc bệnh, nguy cơ này cao hơn từ 4 đến 26 lần tùy mức độ quan hệ huyết thống.
Bằng chứng rõ ràng hơn đến từ các nghiên cứu trên cặp song sinh. Tỷ lệ cùng mắc vẹo cột sống ở song sinh cùng trứng cao hơn đáng kể so với song sinh khác trứng. Điều này cho thấy các yếu tố di truyền có liên quan đến sự xuất hiện của bệnh.
Hiện nay, các nhà khoa học vẫn đang tiếp tục nghiên cứu những yếu tố di truyền có liên quan đến vẹo cột sống vô căn. Các kết quả hiện có cho thấy di truyền có thể ảnh hưởng đến nguy cơ xuất hiện và tiến triển của bệnh, tuy nhiên cơ chế chính xác vẫn chưa được làm rõ hoàn toàn.
Nhìn chung, tiền sử gia đình được xem là một yếu tố nguy cơ của vẹo cột sống vô căn. Tuy nhiên, việc cha mẹ hoặc người thân mắc bệnh không đồng nghĩa con cái chắc chắn sẽ bị vẹo cột sống.
Vẹo cột sống có thể cải thiện tại nhà không?
1. Vẹo cột sống có tự khỏi được không?
Câu trả lời là không trong đa số trường hợp. Khi cột sống đã xuất hiện đường cong vẹo thực thể, cấu trúc này thường không tự trở về bình thường theo quá trình phát triển tự nhiên của cơ thể.
Đối với vẹo cột sống vô căn, đường cong vẹo có xu hướng giữ nguyên hoặc tiến triển theo thời gian, đặc biệt ở trẻ em và thanh thiếu niên đang trong giai đoạn tăng trưởng. Nếu không được theo dõi và can thiệp kịp thời, tình trạng vẹo có thể ngày càng rõ hơn và gây mất cân đối hình thể.
2. Có thể làm gì tại nhà để hỗ trợ kiểm soát vẹo cột sống?
Mặc dù không thể tự phục hồi về hình thái bình thường, cong vẹo cột sống vẫn có thể được kiểm soát nguy cơ tiến triển thông qua các biện pháp tập luyện và điều chỉnh tư thế phù hợp, đặc biệt khi được áp dụng từ giai đoạn sớm.
- Duy trì tư thế ngồi học tập, làm việc và sinh hoạt đúng cách.
- Hạn chế các thói quen làm mất cân bằng cơ thể như đeo balo lệch vai hoặc thường xuyên dồn trọng lượng sang một bên.
- Tăng cường sức mạnh nhóm cơ lõi (cơ bụng, cơ lưng) nhằm hỗ trợ ổn định cột sống.
- Tham gia các hoạt động thể chất phù hợp như bơi lội, kéo giãn hoặc các bài tập được hướng dẫn bởi chuyên gia phục hồi chức năng.
Tuy nhiên, các biện pháp này chủ yếu giúp hỗ trợ kiểm soát tư thế và hạn chế nguy cơ tiến triển, không thể thay thế việc thăm khám và đánh giá chuyên sâu từ các bác sĩ.
Khi nào cần điều trị cong vẹo cột sống chuyên sâu?
Khi góc vẹo tăng dần, xuất hiện mất cân đối hình thể hoặc ảnh hưởng đến chức năng vận động, người bệnh cần được đánh giá và can thiệp chuyên môn.
Tùy từng trường hợp, bác sĩ có thể chỉ định các phương pháp điều trị bảo tồn như vận động trị liệu chuyên sâu, áo nẹp chỉnh hình cột sống hoặc các kỹ thuật phục hồi chức năng nhằm kiểm soát tiến triển của đường cong vẹo và cải thiện khả năng vận động.
Mục tiêu điều trị không chỉ là giảm mức độ cong vẹo mà còn hướng tới việc khôi phục sự cân bằng của cơ thể và nâng cao chất lượng cuộc sống.
Điều trị cong vẹo cột sống cá nhân hoá tại Thời Đại Xanh
Tại Trung Tâm Xương Khớp Thời Đại Xanh, phác đồ điều trị cong vẹo cột sống được cá nhân hóa dựa trên độ tuổi, mức độ cong vẹo và khả năng vận động của từng khách hàng, nhằm kiểm soát tiến triển, cải thiện tư thế và phục hồi chức năng vận động.
- Tập vận động theo phương pháp Schroth: Áp dụng các bài tập chỉnh sửa tư thế và kiểm soát hô hấp chuyên biệt, hỗ trợ cải thiện sự cân bằng của cột sống trong không gian ba chiều.Vật lý trị liệu chuyên sâu
- Kết hợp trị liệu bằng tay và các công nghệ hỗ trợ hiện đại nhằm giảm đau, cải thiện độ linh hoạt và tối ưu chức năng cơ xương khớp.
- Tập luyện phục hồi chức năng với hệ thống David: Đánh giá sức mạnh cơ và xây dựng chương trình tập luyện cá thể hóa dựa trên dữ liệu khách quan.
- Điều chỉnh các yếu tố ảnh hưởng đến tư thế: Đánh giá bàn chân, dáng đi và các yếu tố cơ sinh học liên quan để hỗ trợ duy trì sự cân bằng của toàn bộ hệ vận động.
- Mặc áo nẹp chỉnh hình cột sống: Áo nẹp được thiết kế cá thể hóa và sử dụng theo chỉ định của bác sĩ, thường từ 20–24 giờ mỗi ngày đối với các trường hợp còn nguy cơ tiến triển. Phương pháp này giúp kiểm soát đường cong cột sống, cải thiện tư thế và hỗ trợ tối ưu hiệu quả điều trị.
- Theo dõi và đánh giá định kỳ: Đội ngũ Giáo sư, Bác sĩ đồng hành xuyên suốt quá trình điều trị, điều chỉnh lộ trình phù hợp với sự thay đổi của từng trường hợp.
Mỗi trường hợp vẹo cột sống có mức độ tiến triển và nhu cầu điều trị khác nhau. Đặt lịch khám cùng đội ngũ Giáo sư, Bác sĩ tại Thời Đại Xanh để được đánh giá chính xác góc vẹo và xây dựng lộ trình can thiệp phù hợp
* Bài viết được tham khảo kiến thức chuyên môn từ sách “Phục hồi chức năng vẹo cột sống” của GS.TS.BS Phạm Văn Minh – Chủ tịch Hội đồng Chuyên môn Thời Đại Xanh và được cố vấn chuyên môn bởi BS.CKI Trần Quang Chí – Chuyên khoa Phục hồi chức năng Trung Tâm Xương Khớp Thời Đại Xanh.
