Hội chứng ống cổ tay không chỉ gây tê bì, đau nhức các ngón tay mà còn có thể làm suy giảm khả năng cầm nắm nếu kéo dài. Bài viết dưới đây, Trung Tâm Xương Khớp Thời Đại Xanh sẽ cung cấp góc nhìn toàn diện về nguyên nhân, triệu chứng, đối tượng nguy cơ, phương pháp chẩn đoán, điều trị và phòng ngừa để giúp bảo vệ chức năng bàn tay một cách hiệu quả.
Hội chứng ống cổ tay là gì?
Hội chứng ống cổ tay (hay hội chứng đường hầm cổ tay) xảy ra do dây thần kinh giữa bị ép vào khi nó đi qua ống cổ tay, thường liên quan đến dày bao gân gấp, viêm gân, phù nề mô mềm hoặc giảm kích thước ống cổ tay.
Nguyên nhân gây hội chứng ống cổ tay
Các nguyên nhân và yếu tố liên quan dẫn đến hội chứng ống cổ tay bao gồm:
- Giữ nước do mang thai hoặc uống thuốc tránh thai.
- Thoái hóa khớp hoặc viêm khớp dạng thấp ở cổ tay.
- Gãy xương cổ tay hoặc gãy xương thuyền.
- Chấn thương trực tiếp.
- Suy giáp, to đầu chi, bệnh tăng amyloid, hội chứng Scheie và bệnh u tủy xương.
Những ai có nguy cơ mắc hội chứng ống cổ tay?
Những đối tượng có nguy cơ cao mắc hội chứng ống cổ tay bao gồm phụ nữ mang thai, người đang sử dụng thuốc tránh thai, người mắc các bệnh lý chuyển hóa hoặc khớp (như suy giáp, viêm khớp dạng thấp, thoái hóa khớp), người từng bị chấn thương, gãy xương vùng cổ tay hoặc người thường xuyên thực hiện các cử động lặp đi lặp lại ở cổ tay.
Triệu chứng hội chứng ống cổ tay
Biểu hiện lâm sàng của bệnh được chia theo mức độ nặng và nhẹ:
- Hội chứng ống cổ tay nhẹ: Người bệnh xuất hiện cảm giác đau nhức và rối loạn cảm giác (dị cảm) tại các vùng do dây thần kinh giữa chi phối, cụ thể là phần gan bàn tay phía hướng xương quay bao gồm ngón cái, ngón trỏ, ngón giữa và nửa ngón nhẫn. Cơn đau thường bùng phát về đêm khiến người bệnh giật mình tỉnh giấc; lúc này, họ thường phải buông thõng tay ra khỏi giường để làm mát và xoa dịu triệu chứng.
- Hội chứng ống cổ tay nặng: Bệnh đã ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng vận động, khiến cơ dạng ngón cái trở nên yếu ớt và xuất hiện tình trạng teo cơ rõ rệt.
Hội chứng ống cổ tay được chẩn đoán như thế nào?
Việc chẩn đoán được thực hiện bằng cách kiểm tra lâm sàng, khai thác triệu chứng và xác nhận qua một số nghiệm pháp:
Triệu chứng lâm sàng và các nghiệm pháp:
- Nghiệm pháp Tinel: Dùng búa phản xạ gõ trên ống cổ tay ở tư thế duỗi tối đa. Nghiệm pháp dương tính (+) khi gây cảm giác đau hoặc tê giật lên các ngón cái, ngón trỏ, ngón giữa và nửa ngón nhẫn.
- Nghiệm pháp Phalen: Gấp cổ tay hết mức (90 độ) và giữ trong 60 giây. Nghiệm pháp dương tính nếu người bệnh thấy tê bì hoặc đau vùng dây thần kinh giữa chi phối.
- Nghiệm pháp Durkan: Thầy thuốc dùng ngón cái ấn vào vị trí giữa nếp gấp cổ tay người bệnh. Nghiệm pháp dương tính khi người bệnh thấy tê bì, đau tăng theo vùng phân bố của dây thần kinh giữa.
Cận lâm sàng:
- Đo điện cơ đồ: Giảm tốc độ dẫn truyền cảm giác. Đến giai đoạn nặng, không còn đáp ứng vận động cơ ô mô cái.
- Siêu âm khớp cổ tay: Có thể phát hiện nguyên nhân của hội chứng ống cổ tay như viêm tràn dịch các bao hoạt dịch gân gấp các ngón tay nông và sâu, các khối u, giả u vùng ống cổ tay,… hoặc có thể thấy dây thần kinh giữa phù nề do bị chèn ép.
Các phương pháp điều trị hội chứng ống cổ tay
Phương pháp điều trị được chỉ định tùy thuộc vào mức độ nặng nhẹ của bệnh:
- Điều trị hội chứng ống cổ tay nhẹ: Cổ tay được cố định trong nẹp để tránh duỗi và gấp quá mức. Chỉ định tiêm chống viêm, hoặc tiêm tách dính tại chỗ được cân nhắc thực hiện nếu việc dùng nẹp đơn thuần chưa đủ mang lại hiệu quả.
- Điều trị hội chứng ống cổ tay nặng (Phẫu thuật ống cổ tay): Tiến hành giải áp ống cổ tay (đặc biệt ở những nơi có triệu chứng giảm vận động) bằng cách cắt dây chằng cổ tay. Phương pháp này mang lại tiên lượng tốt cho người bệnh.
Biến chứng nguy hiểm của hội chứng ống cổ tay nếu chậm trễ điều trị
Nếu không được phát hiện và can thiệp kịp thời, sự chèn ép kéo dài lên dây thần kinh giữa sẽ dẫn đến tổn thương cấu trúc thần kinh không hồi phục. Biểu hiện rõ nhất là tình trạng yếu cơ dạng ngón cái tiến triển thành teo cơ ô mô cái, mất dần khả năng vận động tinh vi của bàn tay và làm suy giảm nghiêm trọng chức năng cầm nắm.
Cách phòng ngừa hội chứng ống cổ tay
- Hạn chế các động tác gập hoặc duỗi cổ tay quá mức trong thời gian dài.
- Giữ tư thế cổ tay thẳng khi làm việc, đặc biệt với người lao động thủ công hoặc nhân viên văn phòng sử dụng máy tính nhiều.
- Thường xuyên nghỉ ngơi, thả lỏng và thực hiện các bài tập vận động nhẹ nhàng cho cổ tay và bàn tay.
- Kiểm soát tốt các bệnh lý nền có nguy cơ gây bệnh như suy giáp, viêm khớp dạng thấp hoặc tình trạng giữ nước.
Khi nào người bệnh cần gặp bác sĩ chuyên khoa?
Người bệnh nên đến gặp bác sĩ chuyên khoa ngay khi xuất hiện các dấu hiệu cảnh báo sau:
- Cảm giác tê bì, đau nhức các ngón tay (đặc biệt từ ngón cái đến nửa ngón nhẫn) kéo dài hoặc xuất hiện thường xuyên về đêm làm gián đoạn giấc ngủ.
- Cảm giác yếu sức ở bàn tay, hay bị rơi đồ vật khi cầm nắm.
- Các triệu chứng không thuyên cải thiện sau khi áp dụng các biện pháp nghỉ ngơi, nẹp cổ tay thông thường.
- Xuất hiện dấu hiệu teo cơ vùng mô cái ở gốc ngón cái.
Giải đáp thắc mắc thường gặp về hội chứng ống cổ tay
Hội chứng ống cổ tay có tự khỏi không?
Ở mức độ rất nhẹ do sinh hoạt tạm thời, triệu chứng có thể giảm khi nghỉ ngơi. Tuy nhiên, nếu do các bệnh lý nền hoặc chèn ép cấu trúc, bệnh hiếm khi tự khỏi hoàn toàn mà thường có xu hướng tiến triển nặng dần nếu không được điều trị đúng cách.
Khi nào cần can thiệp phẫu thuật?
Phẫu thuật giải áp ống cổ tay (cắt dây chằng cổ tay) được chỉ định khi bệnh ở mức độ nặng, xuất hiện tình trạng yếu cơ, teo cơ ô mô cái hoặc khi các phương pháp điều trị bảo tồn (nẹp, tiêm) không mang lại hiệu quả giảm triệu chứng.
Nếu bạn đang gặp các triệu chứng tê bì bàn tay hoặc nghi ngờ mắc hội chứng ống cổ tay, hãy đặt lịch khám với Đội ngũ Giáo sư – Bác sĩ tại Thời Đại Xanh để được chẩn đoán chính xác và điều trị hiệu quả, ngăn ngừa nguy cơ teo cơ.
* Thông tin trong bài được biên soạn trên cơ sở tham khảo sách Các bệnh lý thường gặp trong lâm sàng phục hồi chức năng của GS.TS.BS Phạm Văn Minh – Chủ tịch Hội đồng chuyên môn Thời Đại Xanh và được BS.CKI Phan Thị Thuỷ rà soát, kiểm duyệt nội dung.
