Tổng quan
Gãy xương Boxer’s là tình trạng gãy ở phần cổ của xương bàn tay ngón út (xương bàn số 5). Đây là loại gãy phổ biến nhất trong các xương bàn tay, thường xảy ra khi nắm tay đấm vào vật cứng như tường hoặc cửa. Tên gọi “Boxer’s” (nghĩa là “võ sĩ”) xuất phát từ cơ chế chấn thương giống như khi đấm của các võ sĩ quyền Anh.
Gãy có thể đơn giản, không di lệch hoặc có thể di lệch rõ rệt, kèm theo biến dạng hoặc lệch trục ngón tay.
Triệu chứng
Người bị gãy xương Boxer’s thường có các biểu hiện:
- Đau nhói vùng mu bàn tay, đặc biệt gần gốc ngón út
- Sưng nề, bầm tím quanh vùng tổn thương
- Giảm hoặc mất khả năng cử động ngón út
- Khi nắm tay, ngón út có thể bị lệch, chéo hoặc “lọt vào trong” không đều với các ngón khác
- Đôi khi có biến dạng rõ ràng tại vùng gãy
Nếu có xoay lệch của xương gãy, khi nắm tay sẽ thấy trục của ngón út không thẳng hàng với các ngón còn lại – đây là dấu hiệu quan trọng cần được can thiệp.
Chẩn đoán
Bác sĩ sẽ dựa vào hỏi bệnh (cơ chế chấn thương), khám lâm sàng và chỉ định chụp phim để xác định chẩn đoán:
- Khám lâm sàng: phát hiện điểm đau, sưng nề, biến dạng và kiểm tra trục ngón tay
- X‑quang bàn tay: giúp xác định chính xác vị trí gãy, mức độ di lệch, xoay lệch hoặc gãy nhiều mảnh
- CT scan: chỉ định khi gãy phức tạp hoặc cần đánh giá kỹ hơn cho kế hoạch phẫu thuật
Điều trị
Tùy thuộc vào mức độ di lệch và tình trạng xoay của xương gãy, có thể lựa chọn một trong hai phương pháp:
1. Điều trị bảo tồn (không phẫu thuật)
- Áp dụng nếu gãy ít di lệch, không có xoay lệch
- Bác sĩ có thể nắn chỉnh (nếu cần) rồi bó nẹp hoặc bột cố định từ 3–6 tuần
- Sau giai đoạn cố định, cần tập phục hồi chức năng để tránh cứng khớp và yếu lực nắm
Ưu điểm: ít xâm lấn, chi phí thấp, phù hợp với gãy đơn giản
Nhược điểm: nếu không theo dõi kỹ, xương có thể di lệch trong quá trình lành, gây biến dạng hoặc ảnh hưởng chức năng bàn tay
2. Phẫu thuật
Chỉ định trong các trường hợp:
- Gãy di lệch nhiều, góc gập lớn (>30–40 độ)
- Có xoay trục ngón tay rõ rệt
- Gãy nhiều mảnh hoặc kèm tổn thương phần mềm
Phẫu thuật có thể dùng:
- Chốt kim (K-wire)
- Nẹp vít chuyên dụng
Ưu điểm: chỉnh được trục xương tốt, phục hồi chức năng nhanh hơn
Nhược điểm: chi phí cao hơn, có rủi ro nhiễm trùng, cần thời gian hồi phục và theo dõi sau mổ
Phục hồi chức năng
Sau khi xương ổn định, người bệnh cần:
- Tập cử động ngón tay sớm (khi được cho phép)
- Tăng dần cường độ các bài tập gập – duỗi, nắm – mở tay
- Theo dõi để tránh biến chứng dính khớp, yếu cơ, liền sai trục
Kết luận – Khi nào cần đi khám
Bạn nên nghĩ đến gãy xương Boxer’s và đến cơ sở y tế khi:
- Sau chấn thương (đấm, va đập), bạn thấy đau rõ vùng mu bàn tay gần ngón út
- Có sưng, bầm tím, hạn chế cử động hoặc ngón út lệch trục
- Khi nắm tay, thấy ngón út chéo hoặc lọt vào trong bất thường
- Đau không giảm sau vài ngày nghỉ ngơi, chườm lạnh
- Cảm giác yếu lực nắm hoặc bất thường khi sử dụng bàn tay
Chẩn đoán và xử trí sớm giúp hạn chế nguy cơ liền xương sai, biến dạng hoặc giảm chức năng tay về sau. Hãy đến bác sĩ chuyên khoa chấn thương chỉnh hình để được khám, chụp X‑quang và tư vấn điều trị phù hợp.
